Playbook 101: Δέκα plays για να βλέπουμε μπάσκετ (και όχι μόνο τη μπάλα)

 

Ας κάνουμε το αγαπημένο μας ντισκλέημερ από την αρχή, να ξεμπερδεύουμε. Εμείς εδώ δεν είμαστε προπονητές. Είμαστε μερικοί 40something (50παρά)  που μεγαλώσαμε στις κερκίδες, που μάθαμε μπάσκετ βλέποντας μπάσκετ, και που κάποια στιγμή, κάπου ανάμεσα στο τρίτο τσίπουρο (ή το τέταρτο ροζέ, για κάποιους από μας) και στο δεύτερο replay, αναρωτηθήκαμε: τι ακριβώς εννοεί ο σχολιαστής όταν λέει «Horns»;

Ε, αυτό το κείμενο είναι η απάντηση.

Δεύτερο ντισκλέημερ: για να μη γράψουμε μ@λακίες, πήραμε τη βοήθεια του Προφεσόρ, του δικού μας palok, σταθερού αρχισυντάκτη στα θέματα της καλαθόσφαιρας του Looper5Multiverse από τα πρώτα μας βήματα (και παρόντα στο ιστορικό συνέδριο της Βόλβης), του ανθρώπου που ξέρει από μπάσκετ περισσότερα απ' όσα θα μάθουμε εμείς ποτέ. Ό,τι σωστό διαβάσετε, είναι δικό του. Ό,τι λάθος, δικό μας.

Τρίτο και τελευταίο: όλα τα plays σχεδιάστηκαν με τον ίδιο κώδικα. Πορτοκαλί η επίθεση, λευκή η άμυνα, ο αριθμός είναι η θέση (1 ο πλέι μέικερ, 5 ο σέντερ, και ούτω καθεξής). Η ντρίμπλα είναι ζιγκ-ζαγκ, η πάσα πορτοκαλί διακεκομμένη, και το σκριν είναι μια γραμμή που τελειώνει σε «Τ». Αυτά. Πάμε.

1. Το κεντρικό pick and roll

Αν το σύγχρονο μπάσκετ ήταν τραγούδι, το pick and roll θα ήταν το ρεφρέν. Αν ήταν τραγούδι τραπ, θα ήταν ένας στίχος με "γκόμενες και γκάνια". Αν ήταν ταινία του Ταραντίνο, θα ήταν πατουσάκια.  Ο ψηλός βάζει σκριν στον χειριστή, ο χειριστής περνάει από πάνω, ο ψηλός «ρολάρει» προς το καλάθι. Δύο παίκτες, τρεις επιλογές: σουτ, διείσδυση ή πάσα στον ψηλό.

Εδώ το βλέπουμε από το πιο κλασικό στήσιμο, το 1-2-2: ο 1 στην κορυφή, δύο στις γωνίες, ένας στο φτερό, και οι τρεις τους δεν κουνιούνται από τη θέση τους. Ο λόγος; Ανοίγουν το γήπεδο, για να μη μπορεί η άμυνα να βοηθήσει χωρίς να αφήσει κάποιον ελεύθερο.

Και εδώ ο Προφεσόρ, μάς έκοψε τη φόρα. Το ίδιο το roll του ψηλού, μας είπε, βγάζει πλέον πολύ μικρό ποσοστό πόντων στο σημερινό μπάσκετ. Τη μοίρα της φάσης την κρίνει κυρίως το πώς θα αμυνθεί η άμυνα πάνω στον 1. Αν θα πέσει πίσω ο ψηλός, αν θα βγει μπροστά, αν θα γίνει αλλαγή. Αυτά, σε άλλο επεισόδιο (έχουμε ήδη έτοιμα εννιά GIF μόνο με τις άμυνες, μην τρελαίνεστε).

2. Pick and pop

Ίδιο σκριν, άλλη κατάληξη. Αντί να βουτήξει στο καλάθι, ο σκρίνερ «ανοίγει» (pop) έξω από τα 6,75. Για να δουλέψει, ο ψηλός πρέπει να σουτάρει, αλλιώς απλά ανοίγει στην περιφέρεια να χαζέψει.

Γιατί είναι τόσο αποτελεσματικό; Γιατί ο αμυντικός του ψηλού βρίσκεται σε δίλημμα. Αν βοηθήσει στη μπάλα, αφήνει τρίποντο. Αν μείνει στον δικό του, ο χειριστής έχει δρόμο. Και όπως ξέρουμε όλοι από τη ζωή, όταν έχεις δύο κακές επιλογές, κάποια στιγμή θα διαλέξεις τη λάθος.

3. Horns

Από τα πιο συνηθισμένα στησίματα στην Ευρώπη. Δύο ψηλοί στα elbows (τις γωνίες της ρακέτας, στο ύψος της γραμμής των βολών), δύο σουτέρ στις γωνίες του γηπέδου, ο πλέι μέικερ στην κορυφή. Από ψηλά μοιάζει με κεφάλι ταύρου με δύο κέρατα, εξ ου και το όνομα.

Το έξυπνο του Horns είναι ότι η άμυνα δεν ξέρει από πριν προς τα πού θα πάει η μπάλα. Ο 1 μπορεί να πάρει το σκριν από αριστερά ή από δεξιά, και ο κανόνας λέει ότι ο ένας ψηλός βουτάει και ο άλλος ανοίγει. Ποτέ και οι δύο το ίδιο.

Όταν ο σχολιαστής φωνάζει «Horns!», αυτό εννοεί.

4. Hand-off

Το «χέρι-χέρι» της γειτονιάς μας, σε επαγγελματική έκδοση. Ο ψηλός ντριμπλάρει προς έναν γκαρντ και του δίνει τη μπάλα στο χέρι, μένοντας ταυτόχρονα εκεί σαν σκριν. Ο γκαρντ παίρνει τη μπάλα σε κίνηση, με τον αμυντικό του να σκοντάφτει πάνω στον ψηλό.

Στα στατιστικά θα το δείτε ως DHO (dribble hand-off). Αν έχετε δει ποτέ Ευρωλίγκα και αναρωτηθήκατε γιατί οι σέντερ ντριμπλάρουν στην περιφέρεια σαν να χάθηκαν, now you know.

5. Pin down

Από εδώ και πέρα μπαίνουμε στα σκριν μακριά από τη μπάλα. Εκεί δηλαδή που δεν κοιτάει ποτέ κανείς, γιατί όλοι κοιτάμε τη μπάλα.

Στο pin down, ο σουτέρ ξεκινάει κάτω, κοντά στο καλάθι. Ένας ψηλός κατεβαίνει από ψηλά και του βάζει σκριν «από πάνω προς τα κάτω», ακουμπώντας τον αμυντικό του. Ο σουτέρ βγαίνει στο φτερό, παίρνει τη μπάλα, και ο αμυντικός του είναι ακόμα πίσω από το σκριν.

Σουτ. Πολύ απλό, και γι' αυτό τόσο παλιό όσο το ίδιο το άθλημα.

6. Flare screen

Το ανάποδο του pin down. Το σκριν μπαίνει στην πλευρά της μπάλας και ο σουτέρ «ξεγλιστράει» μακριά της, προς το άδειο φτερό. Η μπάλα έρχεται με πάσα πάνω από την άμυνα (skip pass) και ο σουτέρ σουτάρει, συνήθως με τον αμυντικό του να τρέχει πανικόβλητος δύο μέτρα πίσω.

Αυτό που κάνει το flare δύσκολο να αμυνθεί είναι ότι ο αμυντικός πρέπει να διαλέξει: να μείνει κοντά στη μπάλα για να βοηθήσει, ή να ακολουθήσει τον σουτέρ μακριά από το παιχνίδι. Και όπως είπαμε, όταν έχεις δύο κακές επιλογές…

7. Stagger

Ένα σκριν είναι καλό. Δύο σκριν στη σειρά είναι καλύτερο. Στο stagger, δύο συμπαίκτες στήνονται σαν σκαλοπάτια και ο σουτέρ περνάει από πάνω τους τρέχοντας. Ο αμυντικός του, αν γλιτώσει από το πρώτο, πέφτει πάνω στο δεύτερο.

Είναι η αγαπημένη μέθοδος για να πάρει μπάλα ένας σουτέρ που η άμυνα τον ξέρει και τον «κρατάει» από κοντά. Και αν η άμυνα κάνει αλλαγή στα σκριν; Τότε ο ψηλός μένει να μαρκάρει τον σουτέρ, και γυρνάμε στο κλασικό «δύο κακές επιλογές».

8. Backdoor

Το πιο παλιό κόλπο του μπάσκετ, και ακόμα το πιο ταπεινωτικό για όποιον το «τρώει».

Ο αμυντικός πιέζει ψηλά τον επιθετικό, ανάμεσα σε εκείνον και στη μπάλα, για να μην τον αφήσει να πάρει πάσα. Ο επιθετικός κάνει ότι ανεβαίνει, ο αμυντικός ανεβαίνει μαζί του, και τότε ο επιθετικός κόβει απότομα πίσω από την πλάτη του, κατευθείαν στο καλάθι. Πάσα (συνήθως με γκελ), λέι απ, και ο αμυντικός κοιτάζει τον πάγκο του σαν να φταίει κάποιος άλλος.

Εμείς εδώ το αγαπάμε, γιατί είναι ο ορισμός του «παίζω με το μυαλό, όχι με τα πόδια».

9. Spain pick and roll

Η ευρωπαϊκή συνταγή που έγινε μόδα και στο NBA, και ναι, το όνομα το πήρε από την Ισπανία.

Ξεκινάει σαν κεντρικό pick and roll, αλλά υπάρχει κι ένας τρίτος παίκτης πίσω από το σκριν. Τη στιγμή που ο ψηλός ρολάρει, ο τρίτος κατεβαίνει και βάζει σκριν «πίσω από την πλάτη» στον αμυντικό του ψηλού. Ο ψηλός φεύγει ελεύθερος για το καλάθι. Κι αν κάποιος από την άμυνα βοηθήσει, ο τρίτος, που μόλις έβαλε το σκριν, ανοίγει πίσω για τρίποντο.

Στη γλώσσα των προπονητών αυτό λέγεται «screen the screener»: ο σκρίνερ δέχεται ο ίδιος σκριν. Κι αν σας ζάλισε, μην ανησυχείτε. Ζαλίζει και τις άμυνες, γι' αυτό το παίζουν όλοι.

10. Floppy

Κλείνουμε με το πιο θεατρικό. Ο σουτέρ ξεκινάει κάτω από το καλάθι. Από τη μία πλευρά έχει ένα σκριν, από την άλλη δύο. Διαβάζει τον αμυντικό του και διαλέγει προς τα πού θα βγει. Η άμυνα δεν ξέρει από πριν, και αυτό ακριβώς είναι το νόημα.

Είναι το play που στήνεις για τον καλύτερό σου σουτέρ όταν η άμυνα τον έχει «κλειδώσει» και δεν τον αφήνει να πάρει μπάλα. Του δίνεις τρεις συμπαίκτες για να του ανοίξουν δρόμο, και του αφήνεις την απόφαση.

 Στο δια ταύτα

Δέκα plays, δέκα GIF, και ούτε ένα από αυτά δεν είναι δύσκολο να το καταλάβεις. Το δύσκολο είναι να το εκτελέσεις σε 24 δευτερόλεπτα, με πέντε τύπους απέναντι που έχουν δει το βίντεό σου και ξέρουν τι θα κάνεις.

Γι' αυτό, την επόμενη φορά που θα δείτε τον ΠΑΟΚ να κερδίζει ένα εύκολο καλάθι, κοιτάξτε λίγο πιο πέρα από τη μπάλα. Κάποιος έβαλε ένα σκριν, κάποιος έκοψε τη στιγμή που έπρεπε, κάποιος άνοιξε το γήπεδο απλά στεκόμενος στη γωνία. Το μπάσκετ, κατά βάθος, είναι αυτό.

Αν σας άρεσε, θα επανέλθουμε. Με τις άμυνες που υποσχεθήκαμε, και με πραγματικές φάσεις του ΠΑΟΚ όπου τα βλέπουμε όλα αυτά στην πράξη. Αν δεν σας άρεσε, πάλι θα επανέλθουμε , απλά να ξέρετε ότι μας στεναχωρέσατε λίγο τώρα.

Class dismissed.

ΥΓ. Ευχαριστούμε τον Προφεσόρ για την υπομονή. Ξέρουμε ότι κάπου εκεί έξω υπάρχει ένας προπονητής που διαβάζει αυτό το κείμενο και τραβάει τα μαλλιά του. Κόουτς, πάρτε μας τηλέφωνο. Τα λάθη τα διορθώνουμε με χαρά.